De bomen lijken wel geschilderd. In zachtroze groentinten verheffen vijf stammen zich. Rechts van het midden staat de eerste: zo dichtbij dat je de structuur van de bast haast kunt voelen. Je ziet geen takken, alleen stam. De boom helemaal links staat ook vrij dichtbij, maar die is donkerder. De omtrekken zijn vager, de wortels verdwijnen in de schaduw. De andere drie staan meer naar achteren. Ze hebben zichtbare takken waar doorheen roze schemert. Het licht voert je blik naar de meest rechter boom. Een brede die zich laag al vertakt in tweeën. Daar schijnt de zon, daar blinkt het groen tot bijna wit.
Ik weet dat het geen schilderij is, maar een foto. De foto is gemaakt in het stadspark waar ik iedere ochtend kom. Zon of mist, regen of wind. Altijd deze bomen. Er wonen vogels in, er draven honden onderdoor. Ze staan op de kruising van fiets- en wandelpad, daar waar Amsterdammers elkaar tegenkomen in vliegende haast op weg naar school of werk: ouders, sporters, zakenvrouwen en hondenmensen zoals ik. Even opletten bij het oversteken. Zit, blijf, over. De ochtend is druk onder deze bomen.

Maar nu zijn ze gekapt. Waar ooit deze reuzen stonden, nu slechts gele zaagvlakken. Stompen hout van voormalig levend groen. Het zijn er twintig; ik heb ze nog geteld. Aan sommige stronken kun je zien dat de boom zich niet zomaar gewonnen heeft gegeven. De scheur, de splinters: het geluid moet oorverdovend zijn geweest. Hoge stapels stammen wachten op vervoer. Intussen is het dak eraf. Het licht is kaal en nergens meer zo zacht.
Verontrustend, denk ik. Dat kan je dus zomaar overkomen. Al je beschutting: weg. Je veiligheid, je dak: gewoon opeens gekapt. Is dat niet waar ik altijd bang voor ben? Dat dat me op een dag zal gebeuren? Zijn dat niet mijn meest angstige dromen, de dromen waarin iedereen mij verlaat? Opeens, zonder reden, ben ik alleen. Mijn dak, de grond onder mijn voeten, verdwenen. Een oude doodsangst komt boven; want alleen gelaten ga ik dood.
De bomen zijn gekapt omdat de kernen teveel houtrot bevatten en de kruinen te hoog zijn gegroeid. Juist omdat ze op een druk kruispunt staan, levert dat gevaar op, zo lees ik op de website van de ‘vrienden van het Rembrandtpark’. De vrienden die vaak gekant zijn tegen kap, schrijven dit keer begripvol mee met het groenbeleid van het stadsdeel. Ik voel me bloot zonder bladerdak, maar met een wilg op je hoofd, ben je zeker dood.
Wat is dus veiligheid? Wil ik beschermd worden tegen het felle licht, of tegen het noodlot? Is veiligheid het voorkomen van ongelukken, of het omarmd zijn door het groen? Waar ben ik fysiek veilig? En waar emotioneel?

Ik heb de foto laatst gekocht, toen alle bomen al om waren. Aan de muur en in mijn hoofd staan zij nog in roze ochtendlicht. In mijn verbeelding is het geen stadspark met gekapte stompen, maar een vol en weelderig bos. Veiligheid zit in je hoofd.

• Opdracht tijdens cursus essay schrijven van Schrijversvakschool.
• Beeld: Stil landschap, 2007, Hella Snijder

Woensdag was ik bij Mezrab Cafe, de culturele ruimte die Sahand Sahebdivani, onder meer verhalenverteller en radiomaker, is gestart in Amsterdam-Oost. Hij vertoonde de klassieker van Jim Jarmusch uit 1992 Night on earth.

Lang vóór Joris Linssen, zette Jarmusch de taxi in als metafoor en ontmoetingsplaats voor diversiteit. De betaalde rit brengt heel verschillende mensen samen. Overal ter wereld gebeurt dat, iedere nacht weer. Jarmusch liet de camera in een nacht over de wereld vliegen en verzon in verschillende steden taxiritten met mensen die in eerste instantie niets met elkaar te maken hebben. 

Casting agent Victoria (Gena Rowlands) wacht op haar koffers op het vliegveld van LA terwijl haar mobiel onafgebroken rinkelt. Ze draagt een strakgesneden mantelpak met torenhoge hakken. Uit de gesprekken maak je op dat ze een jonge actrice zoekt. Haar opdrachtgever lijkt ontevreden met de vrouwen die ze tot nu toe voorstelde. Buiten belt Corky (Winona Ryder), stoere taxichauffeuse, ook met haar baas. Ze is nog geen achttien en zit onder de smeerolie. Wijde bloes, pet achterstevoren, onafgebroken een peuk in haar mondhoek. Als Victoria haar volgende klant blijkt, gooit ze diens leren koffers met een grote zwaai achterin de lange amerikaan.

Tijdens de rit bestuderen ze elkaar via de achteruitkijkspiegel. Victoria belt haar secretaresse en vraagt of ene mister nog heeft gebeld. Dat breekt het ijs. ‘Is he like your boyfriend?’ vraagt Corky. Ja, zegt Victoria. Ten minste, daar gaat zij vanuit. Corky verzucht met een vloek hier en daar: ‘Boys, you can’t live with them, you can’t live without them.’ Victoria wil dan van alles weten over Corky. Die zegt tevreden te zijn met haar leven als taxichauffeur. Heeft ze dan geen andere ambities, vraagt Victoria voorzichtig. Ja wel, ze wil automonteur worden, net als haar broers. Omdat ze een meisje is, mag ze nog niet aan de slag, maar ze kan al alles, verzekert ze ongeduldig.

Dan belt er weer iemand over de casting. Terwijl Victoria aan de lijn is, scheldt Corky door het open raam een medeweggebruiker  stijf. Dan valt bij Victoria het kwartje: deze jonge vrouw is perfect voor de rol. Eenmaal thuis in Beverly Hills, geeft ze de taxichauffeuse een flinke fooi en vraagt haar op de valreep of ze niet in een film wil spelen. Beroemd worden, geld verdienen. Corky bedankt beleefd. Ze wil haar baan niet verliezen, heeft haar zaken net een beetje op de rails. Er zijn vast genoeg meiden die beroemd willen worden, maar zij niet. Ze is geen actrice, maar automonteur. Victoria pakt haar koffers op en laat haar telefoon dit keer rinkelen.

Omdat ik een cursus essay schrijven volg bij de Schrijversvakschool, vallen filosofische kwesties mij momenteel sneller op. Net zoals je opeens overal mensen met krukken ziet lopen, als je moeder net aan haar knie is geopereerd. Dit eerste, krappe half uur Jarmusch leek wel een essay in beeld. Waar Victoria aan het denken wordt gezet, denk je als kijker met haar mee.

Het is niet niks wat Victoria haar biedt. Het grote huis waarvoor ze uiteindelijk staan, vertegenwoordigt de welvaart die haar werk haar oplevert. En in tijden van America’s Next Top Model zijn we gewend aan meiden die niets liever willen dan rijk en beroemd worden. Zo niet Corky. De roem en het geld kunnen haar gestolen worden. Victoria die representeert dat alles te koop is en het werk nooit ophoudt, heeft moeite om haar weigering te accepteren. Het maakt dat ze zowel dichter bij elkaar, als verder van elkaar komen te staan. Dichterbij omdat Corky de meest wijze blijkt van de twee: ze is opeens niet meer het kind zonder opleiding en ambities aan wie je het stuur van de taxi bijna niet toevertrouwt. Ze blijkt volwassen en zelfverzekerd; tevreden met wat zij heeft. En tegelijkertijd drijft het ze uit elkaar. Ze maken andere keuzes in een andere context. 

Maar zou een andere carriere Corky niet ook kansen bieden? Victoria biedt haar a way out die misschien oppervlakkig, materialistisch en hard is, maar tegelijkertijd ook vrijheid biedt. Corky is namelijk niet zoals andere meiden in haar omgeving. Haar ruwe uiterlijk en haar jongensachtige manieren zullen het moeilijk maken, zo geeft ze toe in de auto, om een geschikte vent te vinden. Ook vindt haar omgeving het niet normaal dat ze als meisje een taxi bestuurt, laat staan monteur wordt. De kans die Victoria biedt zou haar de ruimte kunnen geven een nieuw leven op te bouwen. Maar misschien maak ik me nu schuldig aan fan fiction. We kunnen Corky niets opdringen natuurlijk. Zij is een fictief personage. Tegelijkertijd denk ik dat de filmindustrie gebaat zou zijn bij een actrice zo opstandig en naturel als Corky. Oh nee, het is maar een film! Gelukkig hebben we Winona Ryder.

De Britse homo-organisatie Stonewall lanceerde in september een campagne om lesbische en biseksuele vrouwen aan te moedigen goed voor zichzelf te zorgen, hulp te vragen bij problemen en, in het Engels: ‘to love their inner lesbian’.

Stonewall deed vorig jaar onderzoek naar de gezondheid van lesbische en biseksuele vrouwen en vond verontrustende gegevens over alcohol en drugsgebruik, over zelfmoordpogingen en de toegang tot medische en psychosociale zorg.

Ook vonden de onderzoekers dat lesbische en biseksuele vrouwen vaker dan heterovrouwen uitgesloten worden van onderzoek naar baarmoederhalskanker. Veel vrouwen gaven aan dat ze negatieve ervaringen hadden met hun huisarts en niet over hun seksuele voorkeur durfden te praten met hulpverleners of artsen.

De posters van Stonewall gaan daarom over hulp zoeken bij problemen, verslaving, de toegankelijkheid van medische zorg en uitstrijkjes. Onder de kop Love your inner lesbian besteedt de organisatie aandacht aan de specifieke problemen van lesbische en biseksuele vrouwen. In Nederland deed Stichting Ondersteboven dit jaar onderzoek naar geluk en welzijn, klachten en depressie onder lesbische en biseksuele vrouwen. 

Ook verschenen op lesbisch.nl

Gisteren presenteerde Transvisie het glossy magazine Vicky/Kenneth of andersom. Het gaat over hun werk voor genderkinderen en genderjongeren. Via de jongerengroepen, de vrijwilligers die activiteiten voor kinderen en hun ouders organiseren, voorlichting op scholen, alle individuele begeleiding, de contacten met de behandelaren bij het VUmc. Het blad heeft twee covers: als je het omdraait kun je opnieuw beginnen met lezen. Op de ene cover staat Vicky en op de andere staat Kenneth, de twee  jongeren naar wie het blad is vernoemd en die met hun persoonlijke verhaal in het midden staan. 

Ik heb de meeste teksten geschreven, en samen met Bastiaan Franse, maatschappelijk werker verantwoordelijk voor het werk met kinderen en jongeren bij Transvisie, de coordinatie gedaan. Veel jongeren hebben een bijdrage geleverd, prachtige directe teksten geschreven over hun leven. Door de vormgeving van art director Marjolein Rams is het blad echt glossy geworden. En we hadden het grote geluk te kunnen werken met fotografe van de ziel, Sarah Wong die samen met Ellen de Visser, journalist bij de Volkskrant, binnenkort het boek Inside Out uitbrengt waarin zij zes jaar lang een groep jongeren volgden in hun transformatie: zowel hun geslachtsaanpassing als hun transformatie van kind naar volwassene.

Met de publicatie van Vicky/Kenneth is het doel – de baan van Bastiaan veiligstellen en laten zien wat zijn werk inhoudt – bereikt. Per 1 oktober zou zijn contract aflopen, maar inmiddels is er financiering gevonden voor ten minste een jaar langer. Het blad is te koop bij Transvisie voor € 3,95.

Er is geen brandere kwestie dan de vraag, hoe het gesteld is met homoseksualiteit in de multiculturele samenleving. Gloria Wekker, hoogleraar gender en ethnicity aan de Universiteit Utrecht, hield op woensdag 16 september de jaarlijkse Mosselezing van de Universiteit van Amsterdam. Zij pleitte daarin onder meer voor onderzoek naar seksualiteit onder verschillende etnische groepen. Ook hekelt ze witte nostalgie waarmee Nederland terugverlangt naar een land zonder migranten. ‘De jas van kleurenblindheid zit als gegoten.’

Haar eigen beschrijvingen van het mati-werk onder Afro-Surinaamse vrouwen uit de volksklasse (Ik ben een gouden munt en The politics of Passion) bewijzen dat er andere vormen zijn waarmee vrouwen die seks hebben met vrouwen hun leven vormgeven, dan het westerse, homoseksuele model. Niet per se via een worsteling met de eigen identiteit, via zelfacceptatie en coming out. Maar gewoon door te doen, en naast vrouwen ook mannen lief te hebben en kinderen op te voeden. Of, zoals een van haar informanten zei: ‘Mijn moeder heeft ogen om te zien’

En zo sprak ze ook een oudere Surinaamse man die haar vertelde hoe er in de jaren zeventig een levendige (en intieme) seksuele cultuur bloeide onder mannen in de Bijlmer. Veel van die mannen zijn in de vroege jaren getroffen door hiv&aids en kunnen het niet meer navertellen. Maar juist nu er nog oudere mensen in leven zijn, is het belangrijk om hun verhalen te horen en op te tekenen, aldus Wekker.

Ook in diverse homonota’s, landelijk en lokaal, las ze terug hoe sterk het beeld is van één bepaalde vorm van homoseksualiteit – vaak mannelijk – met de nadruk op spreken, op de dialoog, in plaats van op doen, op tonen. Volgens Gloria is het tijd om het meervoud te gebruiken: homoseksualiteiten. Ze deed tegelijkertijd een groot beroep op solidariteit met als voorbeeld lesbische vrouwen, die zich altijd ingezet hebben voor een betere wereld. Toen de abortus-actieboot van Women on Waves weer in het nieuws was, bleken alle betrokkenen lesbisch: niet bepaald de vrouwen die te maken hebben met abortus, aldus Wekker.

All my life of Toul Omry is een van de films die ik gisteren zag in het programma Gay Africa, van het filmfestival Africa in the Picture. De film is gemaakt door Maher Sabry, drijvende motor achter de Egyptian Underground Film Society. De film is verboden in Egypte en beleefde zondag zijn Nederlandse premiere.

Rami en Waleed in All my life

Het verhaal is eenvoudig. Als zijn vriend Waleed hem verlaat om te trouwen met een vrouw, verliest Rami zich in affaires en dates. Eigenlijk is hij op zoek naar liefde. Helaas vindt hij die niet bij de politieman, de ober, de Amerikaanse tourist. Inmiddels vertrekt zijn beste vriendin naar Noord-Amerika. Zij voelt zich als vrouw beperkt in haar vrijheid in Egypte, hoewel ze in de VS haar vrienden mist. De arrestatie van een groep mannen op een discoboot op verdenking van homoseksualiteit (de film speelt in 1991, toen dit in werkelijkheid gebeurde) confronteert Rami met zijn homoseksualiteit. Bovendien krijgt hij er ruzie over met zijn beste vriend Kareem. Uiteindelijk valt hij ten prooi aan de online opsporingsmethoden van de Egyptische geheime dienst die zich in een chatroom uitgeeft als ‘Raoul’ en hem een uitspraak over seks ontlokt, op grond waarvan hij gearresteerd wordt, tijdens hun eerste afspraakje.

Duidelijk is direct dat het een no-budgetfilm is. Maar als je door de acteerprestaties heen kijkt, krijg je wel een realistisch beeld van er speelt. Omkoping van de politie om vrijuit te kunnen gaan, trouwen om de eer te redden, een dubbele moraal over seks.

Ook interessant was het nagesprek over filmmaken in een totalitair regime. Regisseur Maher Sabry was uitgenodigd om de premiere bij te wonen, maar kon vanwege zijn verblijfsvergunning in de VS niet komen. Dus werd hij vertegenwoordigd door zijn co-producent, een vrouw die zich voorstelde als Sarah. Zij woont in Cairo en zorgde voor de locatieshots, zonder vergunning. Soms vanuit een rijdende auto, soms met een handcamera, alsof ze een tourist was. Bovendien heeft zij veel privileges omdat ze uit een hogere klasse komt, zo vertelt ze. Op een vraag uit de zaal of er een homobeweging bestaat in Egypte, antwoordt ze: ‘Om een beweging te kunnen vormen moet je eerst geloven dat je het recht hebt om te bestaan.’

Alle binnenbeelden zijn opgenomen in de VS met acteurs uit verschillende Arabische landen, maar niet uit Egypte. De hoofdpersoon moest zelfs gedubd worden door een Egyptenaar, omdat zijn Libanese accent te sterk was. Hoe dapper het is om mee te werken aan deze film, waarvan de trailer onder druk van een conservatieve lobby van YouTube gehaald is

José Luis in The two Cubas

Over filmen in een totalitair regime gesproken: ik zag twee documentaires van Carolina Valencia, een Columbiaanse transvrouw die in Canada woont en filmde op Cuba. De eerste film die ze illegaal maakte, heet The two Cubas en gaat over twee Cubaanse mannen die toevallig allebei José heten. Ze zijn goede vrienden en vallen op mannen.

De ene, José Luis, probeert een toeristenvisa te krijgen voor Duitsland. De ander, José Rodriguez, heeft al veel vrienden verloren aan de wereld buiten Cuba. Zelf heeft hij jaren in het buitenland getourd met een dansgezelschap, maar nooit de behoefte gevoeld om zoals zovele anderen wel deden, ‘zich te verstoppen op de wc zodra het vliegtuig terug vertrok.’ zoals Carolina haar eerste film beeldend inleidt.

Via hun leven en hun vrienden laat zij je kennis maken met de mannencultuur op Cuba. De clandestiene feesten, de ontmoetingsplaatsen op straathoeken, de travestie-acts op de huisfeesten en opnieuw: de politie. Tegen dat decor speelt de migratie. José Luis gaat zijn ex-vriend, zijn moeder en oma vertellen dat hij misschien voor een paar maanden naar Duitsland vertrekt. Ook vraagt hij tijdens een Santeria-ceremonie of hij daadwerkelijk het eiland zal verlaten.

Heel bijzonder, mag Carolina Valencia filmen tijdens die ceremonie. Dat brengt haar op het onderwerp van haar tweede film: Voodoo Woman. Deze documentaire won tijdens Africa in the Picture de publieksprijs niet voor niks. Het is een heel persoonlijk en aangrijpend verhaal geworden.

Valencia – dan nog Carlos, een artistiek type met lang haar en oorbellen – wil Santeria-ingewijdde worden, of ten minste, zo begint de film. Kan Carlos ingewijd worden en dat filmen? Bij hoge uitzondering mag het, en hij regelt zelfs toestemming van de autoriteiten.

Als de priester tegen Carlos zegt dat het vrouwelijke deel van zijn geest dichter bij zijn hart ligt dan het mannelijke, moet Valencia slikken. Zijn hele leven blijkt Carlos verborgen te hebben dat hij liever een vrouw zou zijn. Via Santeria ontdekt ze dat ze dat niet meer kan wegstoppen. Ze gaat terug naar Canada en start een geslachtaanpassing, hoe erg ze daarom ook in de steek gelaten wordt door haar omgeving. Eenmaal terug op Cuba blijkt zij als vrouw geen Santeriapriester te kunnen worden. Tegelijk maakt ze verschillende ceremonies mee, waardoor ze uiteindelijk ook bevrijd wordt van haar angsten om ten volle te leven als vrouw.

De maand september begon letterlijk met ziekte. Niet la mexicana, maar toch een stevige keelonsteking die nog een beetje doorzeurt. Lekker lezen dus.

• Boris O. Dittrich: Elke liefde telt. Voor gelijke rechten de wereld rond (NwA’dam, 2009)

Interessante analyses, ook van zijn eigen functioneren. Bijvoorbeeld over welke fouten hij maakt in Zuid Afrika door de homobeweging te passeren en de banden met een oude bekende aan te knopen, nu minister, maar niet zo populair bij de grassroots-organisaties. En hoe de internationale homobeweging niet meehielp door de Iraanse jongen die veroordeeld was tot de dood voor verkrachting te bestempelen als homo. Soms wat te persoonlijke en niet zo interessante anekdotes: over zijn liefde voor New York, de zoektocht naar een appartement. Daar schrijft hij dan te dagelijks voor, te weinig poetisch. Het boek had dus wel wat dunner gekund.

• Janneke Donkelo, Saygili & Zn. Lotgevallen van een Turkse familie in Nederland. (Atlas, 2009).

Bennie Saygili is een ondernemer in hart en ziel. Als kind verhandelt hij al bioscoopkaartjes voor de late film, wanneer ’s avonds het loket gesloten is. Zijn vader haalt hem naar Nederland waar hij uiteindelijk verschillende winkels opent aan het vernieuwde Bos en Lommerplein in Amsterdam West. De verzakking en een huurconflict met de projectontwikkelaar zorgen echter voor tegenslag. Donkerlo vertelt beeldend over de familie. Over het leven op het Turkse platteland, over de familieverhoudingen, waarin Bennie een ‘onecht’ kind wordt doordat zijn vader van zijn moeder scheidt voor zijn geboorte, over de migratie naar Nederland en weer terug naar Turkije, over het gevecht met de projectontwikelaar. Dit boek is misschien wel te dun. Bijvoorbeeld over de vrouwen zou ik meer willen lezen, maar Janneke heeft duidelijk gekozen voor het perspectief van vader en zoons.

• Guus Kuijer, Het grote boek van Madelief.

Mijn favoriete kinderboeken gebundeld in een kaft. Grote mensen, daar kan je beter soep van koken! En andere spannende avonturen van Madelief.

Vanavond schopte het Nederlands elftal zich na twee keer verlengen en vier gemiste penalties alsnog naar de halve finale. Wat was het spannend, en wat was keeper Loes Geurts goed. Zondag speelt Oranje tegen Engeland. De Volkskrant publiceerde vanmorgen een interview met Manon Melis en Kirsten van de Ven, twee Oranje-speelsters.

Het Nederlands elftal is in tegenstelling tot veel hun tegenstanders geen profteam. Het feit dat de dames de halve finale hebben gehaald, is dus een geweldige prestatie. Toch is er steeds kritiek op de defensieve speelstijl van het team van Vera Pauw. De Volkskrant vraagt Melis en Van de Ven ernaar:

Melis, uitdagend: Whatever? Het gaat om het resultaat. Natuurlijk willen we leuk voetballen, maar als wij open gaan spelen, krijgen we veel doelpunten tegen. We weten dat we voetballend minder zijn dan andere teams. En aan een halve kans hebben we soms genoeg. Journalisten, ouders, iedereen weet altijd beter hoe we het moeten doen. Maar wij staan toch op het veld? Jullie moeten er een verhaaltje over schrijven.’

Vandaag publiceert de Volkskrant dat de Zuid Afrikaanse athlete Caster Semenya (18) een hoog gehalte (lichaamseigen) testosteron heeft. De vrouw bleef tijdens het EK Athletiek in Berlijn vorige week haar tegenstander ver voor. Voor de kenners: ze liep de 800 meter in 1.55,45: de dertiende tijd ooit gelopen.

De International Association of Athletics Foundation (IAAF) heeft haar gevraagd diverse sekse-testen te ondergaan. Een team van genetici, gynaecologen, endocrinologen en psychologen onderzoekt nu of ze terecht aan de vrouwencompetitie deelneemt. Haar uitzonderlijke prestatie, haar bouw en haar lage stem worden genoemd als redenen om in dit geval een gendertest aan te vragen. De definitieve uitslag wordt pas over een paar weken verwacht, maar de Volkskrant bericht nu al over haar hormoonhuishouding.

Caster Semenya met goud

Iedereen heeft mannelijke en vrouwelijke hormonen, alleen in andere hoeveelheden. Voor het gemak delen we de wereld vaak in in mannen en vrouwen, en de sport in mannen- en vrouwencompetities. Maar de werkelijkheid is interessanter. Er bestaan allerlei manieren waarop mensen kenmerken kunnen vertonen van beide seksen. In de bundel M/V doorhalen wat niet van toepassing is, beschrijft Karin Spaink dat treffend. Het is ook niet vreemd dat topsporters meer dan andere vrouwen een hoog testosterongehalte hebben. Maar daar zijn blijkbaar grenzen aan. Vrouwen die niet aan de normen van de sekse-test voldoen, worden uitgesloten van de competitie, onder het mom van ‘het moet wel eerlijk blijven’.

Discriminatie dus, waar schrijnende voorbeelden van zijn te noemen. Sportvrouwen die volgens een dergelijk onderzoek geen vrouw waren, werden aangemoedigd om te stoppen met sporten met een smoes van blessures. In India ondernam Santhi Soundarajan in 2006 een zelfmoordpoging nadat ze haar zilveren medaille van de Asian Games moest inleveren vanwege de uitslag van een sekse-test. En in Nederland kennen we de athlete Foekje Dillema die harder liep dan Fanny Blankers-Koen maar gediskwalificeerd werd vanwege haar sekse.

Daarbij speelt bovendien niet alleen het fysieke niveau van chromosomen en hormonen. Vrouwen die er niet ‘vrouwelijk’ genoeg uitzien, wordt het wel vaker lastig gemaakt in de sport. Helemaal als ze uitzonderlijk presteren. Mannelijkheid is in alle gevallen een belediging en een beschuldiging van verraad. Denk bijvoorbeeld aan de Franse tennisster Amelie Mauresmo van wie gezegd werd dat ze ’sloeg als een vent’ en die na een affaire over haar mannelijke uiterlijk niet meer aan de top verscheen.

Tekenend is ook het verhaal van wereldkampioen boksen, Michelle Aboro. Tessa Boerman en Samuel Reiziger brachten in 2004 dat met de documentaire A Knock Out goed in beeld. Aboro is de beste in haar gewichtsklasse en staat onder contract bij Universum in Duitsland als die bond onaangekondigd haar contract verbreekt. Aboro zou niet ‘te verkopen’ zijn, want te mannelijk. In de film zien we hoe haar collega’s poseren voor de Playboy en de zwarte Aboro zich voor promotiedoeleinden laat blonderen en opmaken met roze make up, geschikt voor witte vrouwen. Vrouwen in de vechtsport - niet zo vrouwelijk immers – moeten zwaar compenseren en vooral elegant blijven. Het kostte Aboro de sport.

Hetzelfde hoor ik van deskundigen op het gebied van homodiscriminatie binnen de sport: lesbisch zijn is okee, zolang je maar niet mannelijk bent. Het woord ‘manwijf’ kan je carriere ruineren. In de commotie rond Semenya speelt datzelfde mechanisme: oud-klasgenoten haasten zich om te vertellen dat ze vroeger altijd een rokje droeg. So what, als ze dat niet deed? Als ze een tomboy is, die erg hard kan lopen? Gelukkig heeft Zuid Afrika haar inmiddels onthaald als de winnaar die ze is.

Janiek Kistemaker schrijft over de commotie rond Caster Semenya op continuum.nl

Meer over Foekje Dillema vind je ook op continuum.nl.

Naar aanleiding van het ontslag van Tariq Ramadan door raad en universiteit van Rotterdam plaatste Eutopia een ingezonden brief van Markha Valente aan NRC Handelsblad van 5 april 2009 op de site. Zij hekelt de hypocrisie.

Markha Valenta is wetenschappelijk onderzoeker op het gebied van religie en democratie aan de Universiteit van Amsterdam en voor de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Valenta reageerde in april op de bewering van de Gay Krant dat Ramadan anti-homoseksuele uitspraken gedaan heeft. Volgens Valenta verwoordt Ramadan daarmee juist een standpunt dat velen in het ‘westen’ ook hebben. Bovendien pleit ze voor het recht om van mening te verschillen, zolang je je aan de regels van de rechtstaat houdt:

Het gaat erom dat moslims (en homo’s) zich houden aan de regels van de publieke ruimte en de democratische rechtsstaat. Dat heeft Tariq Ramadan altijd gedaan, daarvoor pleit hij en daarin is hij consequent. Wat een moslim daarnaast persoonlijk vindt, gaat ons in feite niets aan. Net zo min als dat we ooit te weten zullen komen wat Balkenende of Wilders ‘echt’ denken en wie zij echt zijn. Dat is de logica van de democratie: wij hebben afgesproken om volgens dezelfde regels – en juist níét aan de hand van dezelfde overtuigingen – onze problemen op te lossen.